Geniusz Freuda przewraca się w grobie, kiedy słucha i czyta współczesnych psychoanalityków. Sam przewidział te problemy, ale jednak nie spodziewał się, że pójdzie tak szybko. Dzięki Freudowi i jego językowi zachodni człowiek może swobodnie rozmawiać o swojej seksualności. Inni starają się go zazdrośnie naśladować - coraz więcej psychiatrów zachodnich ma azjatyckie pochodzenie. Niestety bez powodzenia i wszystko na to wskazuje, że psychoanaliza pozostanie ograniczona do kultury zachodniej. Psychoanaliza francuska i izraelska to styl życia. Brytyjska i amerykańska jest zbyt prymitywna, żeby aspirować do tego statusu. Melania Klein za swoje pornograficzne interpretacje psychoanalizy dziecięcej byłaby dziś w rejestrze skazanych przestępców seksualnych. Bruno Bettelheim okazał się potworem maltretującym sierotki. Próby zastosowania psychoanalizy w Indiach zakończyły się niemal masowymi oskarżeniami pacjentek o gwałty w czasie sesji. Międzynarodowy kongres psychoanalizy w Indiach musiał zostać z tego powodu odwołany. Okrutna i masowa mizoginia w kulturze hinduskiej uniemożliwia zastosowanie subtelnej psychoanalizy jako metody wyzwalającej z opresji. Brutalna perwersja kultury wstydu i obciachu w Japonii nie pozwoliła japońskiej psychoanalizie wyrosnąć poza proste idee infantylnego amae. Jakiekolwiek objawy zależności emocjonalnej od Innego są w kulturze japońskiej uznawane za problematyczne i wstydliwe. W takich warunkach - już sam Freud twierdził - psychoanalizy nie da się uprawiać. Każdy konsument pornografii japońskiej przyzna, że kulturze tej lepiej służy drastyczne i bardzo perwersyjne życie seksualne, niż psychoanalityczna refleksja. 

​

Przefiltrowanie współczesnej psychoanalizy (teorii opresji seksualnej) przez prymitywny marksizm politycznego resentymentu (opresja kolonialna, klasowa oraz inne urojone martyrologie) wprowadziła do psychoanalizy teoretyków i praktyków bez zachodniego doświadczenia kulturowego. Niestety doprowadziło to do kolejnego tąpnięcia w jakości dyskursu tej teorii i chyba ostatecznego roztrwonienia jej wartości naukowej i terapeutycznej.  

​

•••

 

Teoria psychoanalityczna podobnie jak teoria Terapii Schematów to tzw. Teorie Wszystkiego. Nie przewidują, że jakakolwiek część doświadczenia jednostki może im się wymknąć. Na tym też polega ich ograniczenie. Terapie takie polegają na wpierw nauczeniu pacjenta spostrzegania całej rzeczywistości relacji interpersonalnych w pewnych ramach teoretyczno-pojęciowych a potem uczą jak się w tych ramach tak ograniczonego doświadczenia poruszać. Tak jak wspomniałem wyżej, ma to ogromne ograniczenia praktyczne poza kulturami, w których powstały. Są jednostki i kultury, które odmawiają brania udziału w komunikacji nieświadomego, którego nigdy nie wyparły lub reagowania na nasze schematy w …schematyczny tylko dla nas sposób. Każdy wykształcony w elementarnej epistemologii lub filozofii nauk przyzna, że wielkość każdej teorii naukowej jest jej ograniczeniem. Weryfikacji naukowej poddają się tylko dobrze spreparowane fragmenty doświadczenia. 

 

Pojęcie nieświadomości jako przestrzeni, w której istnieje jakaś substancja “wypartych treści” jest nie do zaakceptowania przez współczesnego wykształconego i rozsądnego człowieka. Koncepcja Lacana sprowadzające nieświadome do języka jest fascynująca, jednak na pewno nikogo z niczego nie wyleczyła. Ewolucja idei nieświadomości, która znalazła swoje udoskonalenie w teoriach behawioralnych jest istotnym przełomem. Rozbudowanie rozumienia nieświadomych emocji i impulsów w koncepcji behawioralnego unikania ich przeżywania (experiential avoidance w teorii Relational Frame Theory) pozwoliło potwierdzić intuicje Freuda przez współczesne badania nad fizjologią stresu. Dziś już nie ma nieświadomej zawiści lub nienawiści. Mamy za to lęk przed zawiścią i nienawiścią skutkujący ich behawioralnym unikaniem.  Ten behawioralny przełom pozwolił również udręczonej terapią psychoanalityczną Marszy Linehan rozwinąć przełomową Terapię Dialektyczno-Behawioralną (DBT), którą zastosowała dosłownie na własnej samo-okaleczonej skórze. 

 

•••

​

Innym niedoścignionym osiągnięciem psychoanalizy jest teoria perwersji seksualnych. Od czasu Freuda niewiele się zmieniło. Tylko polityczna poprawność ograniczyła jej zastosowanie. Wiązanie upodobań seksualnych z charakterem jednostki stało się w kulturze politycznie poprawnej niemal nielegalnie. Teoria ta nie straciła jednak na aktualności. Po prostu lepsza nie powstała. 

​

•••

​

Eksplorując psychoanalizę, każdy jej konsument zauważy nieustanny problem teorii i praktyki. Teoria nadal jest frapująca. Intuicje Freuda w teorii popędów i traumy znajdują potwierdzenie we współczenej nauce. Natomiast praktyka psychoanalizy to żałośnie pretensjonalny rytuał cierpiętniczy bez żadnego zastosowania we współczesnych klinikach. Nie ma sądów rodzinnych ani firm ubezpieczeniowych, które zaakceptują psychoanalizę jako formę terapii lub diagnozy psychologicznej. 

​

•••

​

Terapie psychoanalityczna jest nie tylko nieskuteczna w leczeniu niektórych zaburzeń ale po prostu szkodliwa. Wiele zachodnich jurysdykcji pozwala ofiarom psychoanalizy dochodzić sprawiedliwości w sądach powszechnych i otrzymać należyte odszkodowanie za uszczerbek na zdrowiu spowodowany psychoanalizą i terapiami psychodynamicznymi. Nerwica natręctw i OCD to dobry i niekwestionowany przykład. Zastosowanie psychoanalizy w terapii schizofrenii i psychoz jest również problematyczne. 

​

•••

​

Współcześnie rozwijana w uszczuplonym selekcją naturalną i problemami geriatrycznymi środowisku psychoanalitycznym Terapia Oparta na Mentalizacji to po prostu terapia poznawcza zastosowana w rytuałach psychoanalitycznych. Wyraz desperackich prób uratowania teorii psychoanalitycznej przed szybko postępującą praktyką kliniczną. 

​

Lektury:

​

Conundrums - A critique of contemporary psychoanalysis - Jon Mills - fascynujące rozważania nad współczesną psychoanalizą przez wybitnego analityka. Opisuje również swoje procesy o zniesławienie wytoczone przez staroświeckich psychoanlityków teorii relacji z obiektem. Psychoanalitycy są bardzo wrażliwi na zniesławienia i wytaczają sobie wzajemnie procesy z szaloną, niezdrową pasją. 

​

Cambridge Guide to Mentalization-Based Treatment (MBT) - Anthony Bateman, Peter Fonagy, Chloe Campbell, Patrick Luyten, Martin Debbané

​

Ginefobia w kulturze hinduskiej - Małgorzata Sacha 

​

The anatomy of dependance. They key analysis of Japanese behaviour - Takeo Doi

A history of psychoanalysis in Australia. From Freud to Lacan - Peter Ellingsen 

​

Psychoanalysis, behaviour therapy and the relational world - Paul Wachtel 

​

Psychoanaliza i religia - Fritz Erik Hoevels - kuriozalne tłumaczenie i wydanie, ale nie mniej fascynująca lektura

​

Perversion and modern Japan - Nina Coneyetz & Keith Vincent

​

Relational Frame Theory. A Post-Skinnerian Account of Human Language and Cognition - Steven C. Hayes, Dermot Barnes-Holmes, Bryan Roche

​